Backtest sonuçlarını doğru okumak için bilmeniz gereken terimler — sade Türkçe ve örneklerle.
Kısaca: Bir stratejinin geçmiş veride nasıl sonuç vereceğini simüle etmek.
Backtest, alım-satım kurallarınızı geçmiş fiyat verisine uygulayıp stratejinin o dönemde ne kazandıracağını veya kaybettireceğini hesaplar. Gerçek parayı riske atmadan bir fikri sınamanın en hızlı yoludur. Ancak geçmişte işe yarayan bir stratejinin gelecekte de işe yarayacağının garantisi yoktur; backtest bir eleme aracıdır, kehanet değil.
Kısaca: Paranın test boyunca yüzde kaç arttığı veya azaldığı.
Test sonundaki bakiyenin başlangıç bakiyesine göre değişimidir. Örneğin 10.000 $ ile başlayıp 11.500 $ ile biten bir test %15 toplam getiri demektir. Komisyon düşülmüş olarak hesaplanır. Tek başına yetersizdir: aynı getiriyi çok daha az riskle sağlayan bir strateji daha iyidir — bunun için drawdown ve Sharpe oranına da bakın.
Kısaca: Bakiyenin zirveden sonraki en büyük düşüşü.
Bakiyenin ulaştığı en yüksek seviyeden sonra gördüğü en derin dip, yüzde olarak. −%25 drawdown, bir noktada zirvedeki paranızın dörtte birini kaybettiğiniz anlamına gelir. Stratejiyi gerçekte uygularken katlanmanız gereken en kötü dönemin ölçüsüdür; birçok yatırımcı stratejiyi tam da bu dönemde bırakır. %50'lik bir düşüşü telafi etmek için %100 kazanç gerektiğini unutmayın.
Kısaca: Alınan riske göre ne kazanıldığını ölçer.
Ortalama getirinin, getirilerin ne kadar dalgalandığına (standart sapma) bölümüdür ve yıllıklandırılır. Aynı getiriyi daha istikrarlı sağlayan strateji daha yüksek Sharpe alır. Kabaca: 0'ın altı para kaybettirmiş; 0–1 kazanç riske değmiyor; 1–2 iyi; 2'nin üstü çok iyi. Backtest'te 3'ün üzerinde bir değer genellikle aşırı uyumun (overfitting) işaretidir. Az işlemle hesaplandığında güvenilir değildir.
Kısaca: Yalnızca aşağı yönlü dalgalanmayı risk sayan Sharpe.
Sharpe'tan farkı, paydada yalnızca kayıpların dalgalanmasını kullanmasıdır. Beklenmedik büyük kazançlar 'risk' sayılıp stratejiyi cezalandırmaz; bu yüzden birçok trader Sortino'yu daha adil bulur. Sharpe ile aynı ölçekte okunur. Sortino'nun Sharpe'tan belirgin şekilde yüksek olması, dalgalanmanın çoğunun yukarı yönlü olduğunu gösterir.
Kısaca: Kârla kapanan işlemlerin yüzdesi.
Toplam işlemler içinde kârla kapananların oranıdır. Tek başına yanıltıcıdır: kazançlar kayıplardan çok büyükse %30 kazanma oranıyla da para kazanılır; tersine %80 kazanma oranına rağmen birkaç büyük kayıp tüm kârı silebilir. Her zaman ortalama kâr/zarar ve drawdown ile birlikte değerlendirin.
Kısaca: İşlem başına ortalama yüzde kâr veya zarar.
Tüm işlemlerin yüzde sonuçlarının ortalamasıdır. Kazanma oranıyla birlikte okunduğunda stratejinin 'beklentisini' gösterir: düşük kazanma oranına rağmen pozitif ortalama kâr/zarar, kazananların kaybedenlerden büyük olduğu bir trend stratejisine işaret eder.
Kısaca: Aynı dönemde varlığı alıp beklemenin getirisi.
Bir stratejinin değerini anlamanın en basit yolu, hiçbir şey yapmamakla kıyaslamaktır: test döneminin başında ABD borsasını (SPY) veya Bitcoin'i alıp sonuna kadar beklemek. Stratejiniz bunu geçemiyorsa, harcadığınız zamana ve aldığınız riske değmeyebilir. Farkı yüzde puan olarak ifade ederiz.
Kısaca: Zararı sınırlamak için önceden belirlenen çıkış seviyesi.
Fiyat belirlenen seviyeye düştüğünde pozisyon otomatik kapatılır. Amaç, tek bir kötü işlemin hesabı çökertmesini önlemektir. Çok yakın bir stop normal fiyat dalgalanmasında gereksiz yere tetiklenir; çok uzak bir stop ise büyük kayıplara izin verir. Bu yüzden sabit yüzde yerine volatiliteye göre (ATR ile) ayarlanan stoplar sık tercih edilir.
Kısaca: Kârı realize etmek için önceden belirlenen çıkış seviyesi.
Fiyat hedefe ulaştığında pozisyon kârla kapatılır. Stop loss ile birlikte risk/ödül oranını belirler: örneğin 2 ATR stop ve 6 ATR hedef, her işlemde riske edilenin üç katının hedeflendiği anlamına gelir.
Kısaca: Bir varlığın ne kadar oynak olduğunun ölçüsü.
ATR, son dönemdeki mumların ortalama fiyat aralığını ölçer. Yüksek ATR, fiyatın çok oynadığını gösterir. Stop ve hedefleri 'ATR'nin katı' olarak belirlemek, onları her varlığın kendi oynaklığına uyarlar: sakin bir hissede dar, oynak bir kripto parada geniş bir stop kullanılmış olur.
Kısaca: Pozisyonu sermayenizden büyük açmak.
5x kaldıraç, 1.000 $ ile 5.000
Kısaca: İşlem maliyetleri: aracı ücreti ve fiyat kayması.
Komisyon, her işlemde aracı kurumun veya borsanın aldığı ücrettir. Slippage (kayma), emrinizin beklediğinizden biraz farklı bir fiyattan gerçekleşmesidir. Çok sık işlem yapan stratejilerde bu küçük maliyetler toplanıp kârı tamamen eritebilir. Backtest sonuçları her zaman gerçek işlemden biraz daha iyimserdir.
Kısaca: Stratejiyi geçmişe o kadar uydurmak ki gelecekte çalışmaması.
Parametreleri geçmiş verideki her iniş çıkışa göre ince ayarlarsanız, strateji gerçek bir örüntüyü değil geçmişin tesadüflerini öğrenir. Sonuç: backtest'te muhteşem, canlıda başarısız. Belirtileri: çok yüksek Sharpe, az işlem, parametrelerdeki küçük bir değişiklikle sonucun çökmesi. Walk-forward testi ve farklı sembollerde deneme bunu ortaya çıkarmaya yardımcı olur.
Kısaca: Test dönemini parçalara bölüp her birini ayrı test etmek.
Tarih aralığı eşit parçalara bölünür ve strateji her parçada ayrı çalıştırılır. Sağlam bir strateji çoğu parçada benzer sonuç verir; sadece bir dönemde parlayıp diğerlerinde kaybettiren strateji muhtemelen o döneme aşırı uyum sağlamıştır. Sonuçlar arasındaki standart sapma tutarlılığın ölçüsüdür.
Kısaca: Bir indikatör ayarının farklı değerlerini deneyip karşılaştırmak.
Örneğin RSI uzunluğunu 7'den 21'e kadar deneyip hangisinin en iyi sonucu verdiğine bakmak. Faydalıdır ama aşırı uyuma en kolay yoldur: en iyi değeri değil, komşu değerlerle birlikte istikrarlı iyi sonuç veren bölgeyi seçin. En iyi değer tek başına zirvede, komşuları kötüyse o sonuç büyük ihtimalle tesadüftür.
Kısaca: Her mumun temsil ettiği süre: 15 dakika, 1 saat, 1 gün…
Fiyat verisi mumlar halinde gelir; her mum bir zaman diliminin açılış, en yüksek, en düşük ve kapanış fiyatını içerir. Kısa zaman dilimleri daha çok sinyal ve işlem üretir ama daha gürültülüdür ve maliyetler daha çok etkiler. Uzun zaman dilimleri daha az ama genelde daha anlamlı sinyal verir.
Kısaca: Fiyat ve hacimden hesaplanan, sinyal üretmeye yarayan formül.
Hareketli ortalamalar (SMA, EMA) trendi, RSI aşırı alım/satımı, MACD momentumu, Supertrend ise volatiliteye göre ayarlanmış trend yönünü gösterir. İndikatörler geleceği tahmin etmez; geçmiş fiyattan türetilir ve genelde fiyatın gerisinde kalır. Birden fazla indikatörü birleştirmek (örneğin 'RSI düşük VE fiyat 200 günlük ortalamanın üstünde') yanlış sinyalleri azaltabilir.
Kısaca: Bir sinyalin kaç mum boyunca geçerli sayılacağı.
İki indikatörün sinyali aynı mumda nadiren oluşur. Sinyali birkaç mum boyunca açık tutmak, birbirine yakın zamanda gelen sinyallerin birleşebilmesini sağlar. Çok uzun tutmak ise eski bir sinyalin geç ve anlamsız bir işleme yol açmasına neden olabilir.
Kısaca: Genel piyasanın risk iştahının yüksek mi düşük mü olduğu.
Risk-on dönemlerde yatırımcılar riskli varlıklara yönelir, borsa genelde yükselir ve oynaklık düşüktür. Risk-off dönemlerde ise güvenli limanlara kaçış olur. Birçok strateji yalnızca belirli bir rejimde işe yarar; örneğin düşüşten alım stratejileri genelde yükselen piyasada başarılıdır. Rejimi SPY'ın trendi ve VIX gibi göstergelerle tahmin ederiz.
Kısaca: ABD borsasında beklenen oynaklığın ölçüsü.
VIX, S&P 500 opsiyon fiyatlarından hesaplanan, önümüzdeki 30 günde beklenen oynaklığı gösterir. Kabaca 20'nin altı sakin, 20–30 arası tedirgin, 30'un üstü panik dönemidir. Yüksek VIX dönemlerinde stoplar daha sık tetiklenir ve pozisyon boyutunu küçültmek mantıklıdır.
Stratejinizi kod yazmadan kurun, yıllara yayılan geçmiş veride saniyeler içinde test edin. Tüm bu metrikler otomatik hesaplanır.